Advies Stedenbouwkundig plan Strandeiland

Kopie: Raadscommissies Ruimtelijke Ordening en Zorg, Jeugdzorg en Sport

Geachte wethouders Van Doorninck en Kukenheim,

Met gemengde gevoelens heeft de Sportraad kennis genomen van het stedenbouwkundig plan Strandeiland. Voor de eerste maal heeft onze stad in een ruimtelijk plan de sportnorm opgenomen en doorgerekend. Dit is voor Amsterdam(mers) een belangrijke mijlpaal in de moeizame strijd om voldoende sportieve ruimte te reserveren in een verdichtende stad. Het stadsbestuur erkent met de introductie van deze norm dat sport essentieel is voor de leefbaarheid van de stedelijke omgeving. Met de verankering van de sportnorm in ruimtelijk beleid loopt Amsterdam wereldwijd voorop. De Sportraad is het stadsbestuur hier zeer dankbaar voor.

Tegelijkertijd hechten wij eraan te benadrukken dat invoering van de sportnorm geen doel op zich is. Het gaat er uiteindelijk om dat overal in de stad voldoende sportieve voorzieningen in de nabijheid van woonwijken worden gerealiseerd. In dat opzicht stelt het stedenbouwkundig plan Strandeiland toch teleur. Na het doorrekenen van de sportieve opgave in vierkante meters kiezen de plannenmakers er voor om de realisatie van het merendeel van de benodigde sportieve ruimte opnieuw voor zich uit te schuiven (naar Buiteneiland). Onverstandig, zo meent de Sportraad Amsterdam. Wij adviseren daarom het volgende:

De Sportraad Amsterdam adviseert alle vierkante meters die nodig zijn om te voorzien in de sportieve behoeften van Centrumeiland en Strandeiland te realiseren binnen het plangebied van Strandeiland.

Hieronder zetten wij uiteen welke argumenten aan dit advies ten grondslag liggen.

1. Sport hoort in de wijk

In de Bewegende Stad is sport om de hoek en worden sportvoorzieningen niet verdreven naar de randen van de stad.¹ Dit is één van de belangrijkste principes uit het programma De Bewegende Stad, dat is vastgesteld door de gemeenteraad van Amsterdam. Daarbij is afgesproken om sportgelegenheden op de juiste plaats dichtbij de doelgroep te realiseren en ze zichtbaar en uitnodigend te maken. Dit is nergens makkelijker te realiseren dan op een volledig nieuw te ontwikkelen gebied als Strandeiland. En toch gebeurt het niet. Het merendeel van de ruimtelijke sportopgave wordt doorgeschoven naar Buiteneiland. Het Stedenbouwkundig plan conflicteert zodoende niet alleen met de principes van de Bewegende Stad, ook creëert het tal van voorzienbare problemen in de nabije toekomst. Denk bijvoorbeeld aan de beperkte bereikbaarheid van dergelijk sportpark helemaal achter op IJburg II of de natuurlijke barrières die de langere toegangsroutes (in het donker) onprettig en zelfs onveilig kunnen maken voor kinderen. Bovendien zal blijken dat het ingetekende postzegelpark op Strandeiland met slechts twee velden straks ontoereikend is om te kunnen voorzien in de totale voetbal- of hockeybehoeften van IJburg II.

2. Te verwachten weerstand tegen aanleg sportpark Buiteneiland

Mocht de aanleg van Buiteneiland doorgaan volgens plan dan moet het een groen en onbebouwd cadeau aan Amsterdam worden. Althans, zo is het door de gemeente gepresenteerd. Een mooie ambitie die de Sportraad alleen maar kan toejuichen, al was het maar omdat een groene omgeving aanzet tot bewegen. De ervaring leert echter dat de realisatie van een groot aantal (kunstgras) sportvelden en bijbehorende faciliteiten in groenstructuren vaak tot weerstand leidt. Dit zal op Buiteneiland – dat ook nog eens midden in het IJmeer ligt en grenst aan een Natura 2000 gebied – niet anders zijn. Aangezien de sportbehoeften van Centrumeiland hier ook opgevangen moeten worden, zal het sportpark uit minimaal zeven sportvelden met bijbehorende faciliteiten (clubhuizen, lichtmasten etc) bestaan. De Sportraad vreest dat conflicterende belangen de aanleg flink kunnen vertragen of zelfs verhinderen. Met realisatie van de sportvelden op Strandeiland voorkomen we slepende procedures en houden we de voorzieningen waar ze horen, in de buurt van de kinderen.

3. De (toe)komst van Buiteneiland is onzeker

Het Buiteneiland, waar het merendeel van de sportvelden voorzien is, heeft op dit moment nog niet de formele status van ruimtelijk project en is dus een makkelijk slachtoffer in financieel zwaardere tijden. Dat dit een reëel gevaar betreft, heeft de casus IJburg eerder al ruimschoots aangetoond. Ook toen werd de realisatie van voorzieningen immers doorgeschoven naar toekomstige plannen. De planning van Buiteneiland is logischerwijs ook nog onbekend. Duidelijk is wel dat het sportpark op Buiteneiland op z’n vroegst pas in 2037 bespeelbaar is, mits er hierover op korte termijn een besluit wordt genomen. Dus zelfs als Buiteneiland op een gegeven moment wel aangelegd wordt, groeit op IJburg II in de tussentijd een generatie kinderen op die niet in de buurt kan sporten. Aangezien de sportvoorzieningen op IJburg I en de rest van Oost, maar bijvoorbeeld ook Diemen overvol zitten, zal een groot aantal moeten uitwijken naar nog verder gelegen randgemeenten.

De toezegging van het college dat de benodigde voorzieningen altijd gelijke tred zullen houden met het aantal woningen, vonden wij in het stedenbouwkundig plan niet terug. Wel lazen wij dat ‘het ontwerp van het eiland en de omgeving opnieuw zal worden bekeken als Buiteneiland of de tweede fase van Strandeiland niet direct volgt op de ontwikkeling en realisatie van de eerste fase. De ruimte zal op zo’n manier worden ingericht dat de eerste fase van het eiland een op zichzelf staande buurt is, compleet met de benodigde voorzieningen.’²

Deze zeer korte en weinig concrete passage in het bijna tweehonderd pagina’s tellende stedenbouwkundig plan stelt de Sportraad onvoldoende gerust. Wij zouden graag de garantie krijgen dat alle kinderen op IJburg II vanaf het eerste moment in hun eigen buurt kunnen sporten. Een voor de hand liggend verzoek dat mede gelet op bovenstaande argumenten in onze ogen het beste ingevuld kan worden door alle sportvoorzieningen op Strandeiland te realiseren. Van het college vernemen wij graag of zij deze mening deelt. Ongeacht de uitkomst zouden wij het daarnaast op prijs stellen een concrete uitwerking in tijd en ruimte te ontvangen van de wijze waarop gedurende het gehele ontwikkeltraject van IJburg II in de sportieve behoeften van de buurten zal worden voorzien.

Met deze brief reageert de Sportraad op het Stedenbouwkundig plan voor Strandeiland dat eerder ter inzage lag. Hoewel de formele reactietermijn inmiddels verstreken is, rekenen wij erop dat onze overwegingen en aanbevelingen meegewogen worden in de discussie voorafgaand aan de vaststelling van het definitieve stedenbouwkundig plan.

Met vriendelijke groet,

drs. A.G.M. Telleman
Voorzitter
SPORTRAAD AMSTERDAM

Voetnoten

1. De Amsterdamse Beweeglogica, https://www.amsterdam.nl/bestuur-organisatie/volg-beleid/bewegende-stad/ ↩

2. Stedenbouwkundig plan Strandeiland, pagina 122. ↩